Mahalle Düzeyinde Yaşam Kalitesi Endeksi: İstanbul Örneği
Mahallem İstanbul
39 İlçe • 745 Mahalle* • 12 Alt Endeks • 107 Veri
METODOLOJİ
İstanbul'da mahalle düzeyinde yaşam kalitesini ölçmeyi hedefleyen bu çalışmada, literatür taraması ve uzman görüşleri (arama konferansı) doğrultusunda kapsamlı bir gösterge seti oluşturulmuştur. Seçilen göstergeler; veri erişilebilirliği, süreklilik ve kapsayıcılık kriterlerine göre istatistiksel yöntemlerle değerlendirilerek filtrelenmiş ve kamu kurumları başta olmak üzere ikincil kaynaklardan derlenmiştir.
Elde edilen ham veriler, tutarlılık kontrollerinden geçirilip eksik ve aykırı değerlerden arındırıldıktan sonra, farklı ölçü birimlerinin yarattığı kıyaslama sorununu ortadan kaldırmak amacıyla normalize edilmiş ve tüm değişkenler aynı yöne (pozitif yönlü) çevrilerek analize hazır hale getirilmiştir.
Endeks Hesaplama Yöntemi: Endeks modelinin hesaplanmasında, öznel yargıları minimize etmek ve verinin kendi içsel dağılımını esas almak amacıyla objektif bir yöntem olan Entropi Tabanlı Ağırlıklandırma Yöntemi kullanılmıştır.
Bu yaklaşımda, göstergelerin mahalleler arasındaki çeşitliliği ve ayırt edicilik gücü dikkate alınarak, bilgi teorisine dayalı matematiksel bir süreçle ağırlık katsayıları belirlenmiştir. Elde edilen bu ağırlıklar; ana kategori, alt kategori ve gösterge bazında üç düzeyli hiyerarşik bir yapıya entegre edilmiş ve her katmanın toplam ağırlığı yüz üzerinden ölçeklenerek mahallelerin nihai yaşam kalitesi skorları hesaplanmıştır.
Kapsam: Çalışma, nüfusu 2.000'den yüksek 745 mahalleyi kapsamaktadır. Bu eşik değer, istatistiksel güvenilirlik ve veri kalitesi açısından belirlenmiştir.
Sonuç olarak, elde edilen Yaşam Kalitesi Endeksi, İstanbul'un mahalle düzeyinde sosyo-ekonomik, çevresel ve altyapısal farklılıklarını objektif bir şekilde yansıtan, politika yapıcılar ve araştırmacılar için güvenilir bir referans kaynak oluşturmaktadır.
GÖSTERGE SETİ
Bu çalışmada kullanılan göstergeler 12 ana kategori altında toplanmış olup, toplam 107 veri seti içermektedir. Her gösterge, ilgili kamu kurumu ve ikincil kaynaklardan derlenmiş, tutarlılık kontrollerinden geçirildikten sonra normalize edilerek analize dahil edilmiştir.